NMU Gedragscode Plagiaat

November 2011

In november 2011 werd door het DB juridisch advies ingewonnen met betrekking tot de NMU gedragscode plagiaat. Dit heeft geleid tot enkele – minimale – wijzigingen en aanvullingen op de tekst uit 2000.

Tevens is een toelichting met betrekking tot vigerende regelgeving toegevoegd.

1. Doel

Het aanreiken van richtlijnen waardoor gevallen van plagiaat kunnen worden voorkomen of opgelost.

Auteurs- en naburige rechten vormen een complexe materie, vooral in internationaal verband. In de Europese Unie is het tamelijk uniform geregeld op basis van de Berner Conventie uit 1886, maar daarbuiten is dat niet het geval. Dat komt bijvoorbeeld, maar niet alleen, tot uiting in de beschermingstermijn. Op basis van genoemde Conventie is die minimaal 50 jaar, maar in de meeste Europese landen voor auteursrecht 70 jaar en voor naburige rechten 50 jaar.

Wanneer een goocheltruc "vrij" is hangt dus af van het toepasselijke rechtstelsel en welk stelsel dat is valt bepaald niet altijd simpel vast te stellen. Voer voor (gespecialiseerde) juristen.

2. Uitgangspunten

• Plagiaat is: het zonder toestemming vertonen van het eigendom van een ander, waarbij de vertoner economisch belang heeft bij de vertoning.

• Een goochelact is eigendom, wanneer het origineel is (oorspronkelijk / uit iemand zelf voortgekomen) en wanneer het waarneembaar is geweest (een idee of voornemen is niet te beschermen; pas na uitvoering of registratie is er sprake van eigendom).

• Een 'goochelact' is: een complete act of een onderdeel daarvan, zoals een thema en/of idee en/of presentatie en/of vormgeving en/of parlando en/of speciale muziek.

• Alle in de handel zijnde of gepubliceerde goochelacts zijn vrijelijk door iedereen te vertonen, tenzij in de publicatie wordt aangegeven dat het niet is toegestaan.

3. Richtlijnen

• Indien gebruik wil maken van een goochelact van een ander, dient nagegaan te worden of het om eigendom gaat. In dat geval dient toestemming te worden gevraagd aan de rechthebbende.

• Het staat de rechthebbende vrij hiervoor zijn eigen voorwaarden te bedingen. Deze dienen gerespecteerd te worden.

• In internationaal verband bestaat er geen regel die eenduidig en voor alle gevallen bepaalt wanneer de beschermingstermijn van de rechthebbende verstrijkt. Dit hangt af van de vraag welk rechtstelsel in een concrete situatie van toepassing is en dat hangt weer af van diverse factoren, zoals de nationaliteit van de betrokken personen, de locatie waar de inbreukmakende handeling plaatsvindt en dergelijke. Veilig is om uit te gaan van 70 na het overlijden van de eigenaar, maar vaak zal 50 jaar al volstaan. Bij twijfel is het inwinnen van specialistisch advies aan te raden..

4. Vervolgtraject

• Indien een goochelaar zich niet aan de richtlijnen houdt, dient de vereniging waarvan deze goochelaar lid is hem of haar daar op aan te spreken.

• Mocht er binnen de vereniging niet tot een aanvaardbare oplossing worden gekomen, zal het DB trachten de partijen in redelijkheid tot overeenstemming te brengen.

5. Sancties

• De concoursdeelnemer met een goochelact, waarvan met zekerheid vaststaat dat plagiaat wordt gepleegd, dient te worden gediskwalificeerd. Indien plagiaat wordt vermoed, maar niet met zekerheid kan worden vastgesteld, kan van een jury een zodanig hoge puntenaftrek krijgen, dat het toekennen van een prijs niet mogelijk is.

• De concoursdeelnemer met een goochelact mét toestemming van de rechthebbende, dient voor het onderdeel originaliteit niet te worden beoordeeld.

6. Opmerkingen

Bij ad.2. Uitgangspunten

Techniek behoort slechts bij uitzondering in dit rijtje, omdat een techniek nauwelijks origineel kan zijn. Dit ter beoordeling van deskundige derden.

Bij ad.3. Richtlijnen

Eigen voorwaarden zouden kunnen zijn: geen toestemming, toestemming zonder enige voorwaarde, bronvermelding, betaling van een "lump sum", betaling van een provisie per optreden, exclusiviteit dan wel non-exclusiviteit, etc.

Bij ad.4. Vervolgtraject

Indien een goochelaar zich niet aan de gedragscode houdt, dient als eerste de vereniging waarvan deze goochelaar lid is hem daar op aan te spreken, om vervolgens te helpen bij het contact leggen met de rechthebbende of met het veranderen van de eigen act, waarbij geprobeerd wordt mbv creativiteit en eigenheid van de goochelaar tot een originele act te komen.

7. Eventuele taken NMU

• Bemiddeling in conflicten. In eerste instantie zou dit kunnen via een speciaal daarvoor aangewezen NMU-functionaris, die hoor en wederhoor toepast en partijen in redelijkheid tot overeenstemming probeert te bewegen. Wenselijk is een hiervoor vast door de NMU aan te stellen deskundig persoon.

• (Bij geen succes van de hoor-en-wederhoor-procedure) Het instellen van een arbitragecommissie, bestaande uit drie personen die voor beide partijen acceptabel zijn.

• Advies bij een juridische procedure.

== + + ==

Achtergrondinformatie met betrekking tot auteursrechten en naburige rechten

Wat is auteursrecht en wat zijn naburige rechten?

Auteursrecht is het recht van de auteur van een literair werk, wetenschappelijk werk of kunstwerk om te bepalen hoe, waar en wanneer zijn werk wordt gepubliceerd of vermenigvuldigd. Auteursrecht heet ook wel copyright. Een werk is auteursrechtelijk beschermd wanneer het origineel is en het stempel van de maker draagt. Naburige rechten beschermen het werk van uitvoerend kunstenaars zoals zangers, musici en toneelspelers.

Auteurswet 1912

Auteursrecht is in Nederland in de Auteurswet 1912 vastgelegd. De Auteurswet beschermt bijna alles wat er op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst wordt gemaakt. De wet biedt in veel gevallen uitkomst over wat wel en niet mag. Als iemand de maker is van een werk, heeft diegene in principe als enige het recht om dit te publiceren of te kopiëren. U mag wel voor eigen gebruik kopieën maken. U mag deze niet verspreiden of openbaar maken.

Doel van het auteursrecht

Het primaire doel van het auteursrecht is de economische en morele belangen van de auteur te beschermen. De regels op het gebied van auteursrecht moeten ook rekening houden met de belangen van anderen. U moet bijvoorbeeld boeken kunnen kopen en bibliotheken moeten cd's kunnen uitlenen.

Overdragen van het auteursrecht

Het recht om te publiceren of te kopiëren kunt u ook aan iemand anders geven, verkopen of nalaten bij erfenis. Bij overdracht krijgt degene aan wie u uw rechten overdraagt zeggenschap over het verdere gebruik van uw werk. Aan de overdracht van uw rechten kunt u (financiële) voorwaarden stellen. Om het auteursrecht aan iemand anders over te dragen moet u een akte (laten) opstellen, waarin precies is beschreven wat die overdracht inhoudt.

Naburige rechten

Naburige rechten beschermen het werk van uitvoerend kunstenaars (zangers, musici, acteurs en dansers), platenmaatschappijen en omroeporganisaties. De bescherming lijkt op die van het auteursrecht, vandaar de term "naburig". Naburige rechten geven het recht te bepalen of en tegen welke voorwaarden anderen iets mogen kopiëren of in het openbaar brengen. De naburige rechten zijn internationaal vastgelegd in de Conventie van Rome uit 1961. Hoe in Nederland de rechten van uitvoerend kunstenaars, platenmaatschappijen en omroeporganisaties zijn geregeld, staat in de Wet op de naburige rechten uit 1993.

Auteursrecht

Wanneer u iets origineels heeft gemaakt, wilt u natuurlijk niet dat iemand anders daar zomaar mee vandoor kan gaan. Daarom is het auteursrecht in het leven geroepen. Het auteursrecht maakt het mogelijk dat iedereen die werken creëert als enige mag beslissen over de exploitatie van die werken en dat die werken bovendien worden beschermd tegen misbruik door anderen. Mede dankzij het auteursrecht blijven mensen creatief.

In artikel 1 van de Auteurswet wordt het auteursrecht als volgt omschreven:

«Het auteursrecht is het uit¬sluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.»

In eerste instantie komt het auteursrecht op zo'n werk toe aan de maker van het werk, en wel vanaf het moment dat hij of zij het werk gemaakt heeft. Het auteursrecht hoeft niet altijd in handen van die maker te blijven. Het recht kan namelijk overgaan op iemand anders, bijvoorbeeld als de maker zijn of haar auteursrecht verkoopt. Als de maker het auteursrecht altijd zelf heeft gehouden, dan zal het uiteindelijk in handen komen van zijn of haar erfgenamen. Degene die het auteursrecht krijgt overgedragen of erft, is vanaf dat moment de nieuwe 'auteursrechthebbende' op het werk.

Wie auteursrecht heeft op een werk beschikt over twee exclusieve rechten: het alleenrecht om het beschermde werk openbaar te maken en het alleenrecht om het te verveelvoudigen. Dat betekent dus dat ieder ander dan de auteursrechthebbende niet zomaar op eigen houtje het beschermde werk mag gaan openbaar maken en/of verveelvoudigen. Daarvoor is - in beginsel - de voorafgaande toestemming van de auteursrechthebbende nodig. Die heeft immers als enige de auteursrechtelijke zeggenschap over het werk.

Naast de hierboven genoemde exploitatierechten krijgt elke maker van een werk persoonlijkheidsrechten. Die rechten, die ook wel 'morele rechten' worden genoemd, kunnen niet in handen van iemand anders komen en blijven dus bij de maker, ook als de maker zijn of haar auteursrecht (dus het openbaarmakings- en verveelvoudigingsrecht) aan een ander zou hebben verkocht.

Het auteursrecht is een onderdeel van het rechtsgebied dat het 'intellectueel eigendomsrecht' wordt genoemd. Daartoe behoren naast het auteursrecht en de daarop lijkende naburige rechten ook het merkenrecht, het octrooirecht, het modellenrecht en het handelsnaamrecht.

Naburig recht

Het auteursrecht beschermt het werk van auteurs zoals schrijvers, componisten, tekstdichters, filmmakers en beeldend kunstenaars. Behalve het auteursrecht kennen we ook naburige rechten. De naburige rechten geven bescherming aan de creatieve inspanningen en prestaties van uitvoerend kunstenaars, producenten van geluidsopnamen en omroeporganisaties. De bescherming lijkt op die van het auteursrecht, vandaar "naburig". De naburige rechten zijn internationaal vastgelegd in de Conventie van Rome uit 1961. Hoe in Nederland de rechten van uitvoerend kunstenaars, producenten van geluidsopnamen en omroeporganisaties geregeld zijn staat in de Wet op de naburige rechten uit 1993.

Uitvoerend kunstenaars zijn niet alleen zangers, muzikanten en musici, maar ook acteurs, dansers, cabaretiers, variété- & circusartiesten en poppen- en mimespelers, kortom: iedereen die een werk van letterkunde of kunst opvoert, zingt, voordraagt of op andere wijze 'uitvoert'.

Iemand kan werken van een ander vertolken, maar bijvoorbeeld ook zowel muzikant als componist zijn. Die persoon geniet dan bescherming van zowel het auteursrecht als de naburige rechten. In de populaire muziek komt deze combinatie regelmatig voor, denk aan de term singer-songwriter.

Globaal gezegd verliezen naburige rechthebbenden hun rechten 50 jaar na het uitkomen van de opname. Voor de uitvoering van een uitvoerend kunstenaar geldt daarnaast een beschermingstermijn van 50 jaar na de uitvoering.

== + ==